Delitu informatiko eta online iruzurretarako abokatua Bilbon
Delitu informatikoetan, arazoa gutxitan da juridikoa bakarrik. Teknikoki zer gertatu den ulertu behar da, froga digitala ondo zaindu eta bereizi behar da IP batek, transferentzia batek edo gailu batek itxuraz frogatzen duena eta benetan egiaztatu daitekeena. Horregatik, ikerketapean bazaude zein online iruzur baten biktima izan bazara, lehen urratsa da gertakariak berreraikitzea eta zein bide dituzun irekita ikustea.
Bilboko zigor arloko abokatua naizenez, nire lana zati tekniko hori ordenatzea eta estrategia juridiko argi bihurtzea da. Zure defentsa har dezaket akusatzen bazaituzte, akusazio partikularra egikaritu biktima bazara eta, iruzurrak banku-kontu bati eragiten dionean, banku-erakundearen aurkako erreklamazio zibila ere baloratu. Auzi bakoitzerako erantzun desberdina behar da, baina helburua bera da: azkar jardutea, froga babestea eta baliagarria den biderik bat ere aztertu gabe ez uztea.
Óscar Sánchez Setién naiz, zigor arloko abokatua. 13 urte daramatzat Bizkaiko Zigor Epaitegien aurrean jarduten. Kontatu zer gertatu den eta zuzenean esango dizut zeri egin behar diozun aurre. Nitaz gehiago →
Zer barne hartzen du nire lanak ziberdelinkuentzia auzi batean
- Akusatuaren defentsa edo biktimaren akusazio partikularra, zure posizioaren arabera.
- Froga digitalaren babesa eta azterketa (pantaila-argazkiak, postako mezuak, erregistroak, trazabilitatea).
- Defentsa eta akusazioa, iruzur informatikoan, phishing-ean, smishing-ean eta online banku-iruzurrean.
- Banku-erakundeari baimendu gabeko eragiketengatiko erreklamazioa (bide zibila).
- Defentsa, sistemetara baimenik gabeko sarreran (hacking-a) eta kalte informatikoetan eta ransomware-an.
- Txartelen eta beste ordainketa-bitarteko batzuen iruzurrezko erabilera.
- Benetako egiletzaren eztabaida: zergatik ez dagoen beti IP baten atzean dirudiena.
- Bide bikoitzaren koordinazioa, egilearen aurkako bide penala eta bankuaren aurkako bide zibila.
- Adostasun onuragarriaren negoziazioa edo defentsa epaiketan.
- Ondorengo orientazioa aurrekari penalei eta haiek etorkizunean ezerezteari buruz.
Lehen urratsak, zein alderdi zaren kontuan hartuta
Delitu informatiko batengatik akusatzen bazaituzte
- Ez deklaratu abokaturik gabe: erraza da alde teknikoa gaizki interpretatzea eta arinegi emandako azalpen batek kalte egin ahal dizu.
- Ez ukitu edo ezabatu zure gailuak: haiek manipulatzeak zu defendatzen zaituen froga suntsi dezake.
- Bildu non zeunden eta zer egiten zenuen frogatzen duena: partekatutako IP batek, ireki dagoen router batek edo kutsatutako ekipo batek auzia aldatzen dute.
- Idatziz jaso sarrerak, partekatutako pasahitzak eta zeinek erabiltzen zituen zure ekipoak edo zure sarea.
Interneten bidez iruzurra egin badizute
- Abisatu zure bankuari idatziz berehala eta eskatu blokeoa. Utzi ordua jasota.
- Ez ezabatu ezer: postako mezuak, SMS-ak, pantaila-argazkiak, destinoko kontu-zenbakiak, web faltsua.
- Salatu ahalik eta lasterren eta gorde atestatua; oraindik posible den bitartean diruari arrastoa jarraitzen laguntzen du.
- Kontatu iezadazu laster, abisatu bankuari idatziz eta gorde froga lehen unetik.
Iruzur informatikoa, phishing-a eta banku-iruzurra
Baimendu gabeko transferentzia bat lortzen duen manipulazio informatikoa (phishing-a, smishing-a eta lineako banku-iruzurra) eta txartelen edo beste ordainketa-bitarteko batzuen iruzurrezko erabilera iruzur gisa zigortzen dira, 6 hilabetetik 3 urtera bitarteko kartzela-zigorrarekin. Zenbatekoaren edo inguruabarren arabera, 6 edo 8 urtera arte astuntzen da.
Banku-iruzur mota honen aurrean bi bide egon daitezke: bide penala, iruzurra egin zizunaren aurkakoa, eta bide zibila, zure bankuaren aurkakoa, kasu askotan baimendu ez zenituen eragiketen dirua itzultzera behartuko baitu. Ez dira beti biak bidezkoak, nola gertatu zen, horren araberakoa da. Lehenengo egiten dudana da zure auzian zer bide dituzun irekita ikustea eta laguntzen duten guztiak lantzea.
Bankuari phishing-agatiko erreklamazioa egitea
Iruzur batek zure kontua husten duenean, askotan alde batera uzten den aukera bat duzu: zure bankuari erreklamatzea. Ordainketa-zerbitzuen araudiak (RDL 19/2018, PSD2 Europako zuzentarauaren transposizioa egiten duena) erantzukizun ia objektibo bat ezartzen du: baimendu ez zenuen eragiketa baten aurrean, bankuak berehala egin behar dizu itzulketa, zure aldetik iruzurrik edo arduragabekeria larririk egon zela frogatzen ez badu. Eta froga hori bankuaren gaineko zama da, ez zurea: baimendu ez duzun eragiketa bat antzematen baduzu, bankuari ahalik eta lasterren jakinarazi behar diozu, itzulketa erreklamatzeko.
Auzitegiek irmotasunez aplikatzen dute. 2025eko apirilaren 9ko STS 571/2025 Epaian, Auzitegi Gorenak banku bati agindu zion 56.000 € baino gehiago itzultzeko, phishing eta SIM txartel bikoiztuaren bidez egindako iruzur baten ondoren, bezeroaren aurretiazko abisuen aurrean segurtasuna sendotu ez zuelako eta SMS-a erabili zuelako egiaztapen-faktore bakar gisa. Horregatik, lehenengo urratsa idatziz berehala jakinaraztea da, hori jasota uztea eta, aldi berean, salaketa penala baloratzea. Bi bideak batera lantzen ditut, dirua berreskuratzeko ahalik eta aukera handiena emateko.
Hacking-a: sistemetara baimenik gabeko sarrera
Sistema informatiko batean baimenik gabe sartzea, bere segurtasun-neurriak urratuz, edo haren titularraren borondatearen aurka bertan mantentzea, 6 hilabetetik 2 urtera bitarteko kartzela-zigorrarekin zigortzen da, ezer zabaldu ez arren. Datu-transmisioak atzemateak bere zigorra du, 3 hilabetetik 2 urtera artekoa. Eta delitu horiek egiteko programak edo pasahitzak sortzea edo eskura jartzea 6 hilabetetik 2 urtera bitarteko kartzela-zigorrarekin edo 3 hilabetetik 18ra bitarteko isunarekin zigortzen da. Defentsarako ñabardura gako bat: delitu tipoak segurtasun-neurriak urratzea eskatzen du, beraz, pasahitzik gabe sartzea edo norbaitek partekatutako kredentzialekin sartzea ez da beti delituan sartzen.
Kalte informatikoak eta ransomware-a
Besteren datuak, programak edo sistemak ezabatzea, aldatzea edo baliogabetzea, emaitza larria denean, 6 hilabetetik 3 urtera bitarteko kartzela-zigorrarekin zigortzen da. Sistema baten funtzionamendua oztopatzeak edo eteteak, ransomware erasoetan edo zerbitzu-ukapenetan bezala, oinarrizko zigor bera du, 3tik 8 urtera igotzen dena azpiegitura kritikoei edo funtsezko zerbitzuei eragiten dienean. Horretarako tresnak fabrikatzea edo eskura jartzea 6 hilabetetik 2 urtera bitarteko kartzela-zigorrarekin edo 3 hilabetetik 18ra bitarteko isunarekin zigortzen da.
Froga digitala: auzia erabakitzen duena
Ziberdelituetan ia dena froga elektronikoan jokatzen da: IPa, metadatuak, transferentzien trazabilitatea, benetako egiletza eta gailuaren zaintza-katea. IP batek konexio bat kokatzen du, ez nahitaez pertsona bat. Zure froga ondo babestea eta akusazioarena zalantzan jartzea zati tekniko garrantzitsuena da eta auzi gehien irabazten dituen gakoa.
Horregatik, bai defentsan bai akusazioan, irizpide informatikoarekin lan egiten dut: froga nola lortu zen aztertzen dut, zaintza-katea errespetatu zen ala ez eta egiletzaren egozpena sendoa den ala inferentzia soil bat den. Hain esparru teknikoan, gaizki babestutako xehetasun batek akusazio bat bota dezake, edo, kontrakoa, ibilbiderik gabe utzi salaketa legitimo bat.
Interneten iruzurra egin badizute: nola jarduten dudan
Biktima zarenean, lehenengo urratsa da zure auzian benetan zein bide dituzun irekita ikustea, ez baitira beti guztiak bidezkoak. Hortik aurrera laguntzen dutenak lantzen ditut:
- Bankuari erreklamazio zibila egitea. Eragiketa zuk baimendu ez zenuenean (nortasuna hartu badizute edo zuk aitortu gabeko karguak badaude), itzulketa erreklamatzen dut ordainketa-zerbitzuen araudiaren babesean, froga-zama erakundean jartzen duena, ez zugan.
- Salaketa edo kereila eta akusazio partikularra. Egilearen aurkako ikerketa penala bultzatzen dut, peritu-froga informatikoa proposatzen dut eta akusazioa egikaritzen dut, Fiskaltzaren mende bakarrik egon gabe.
- Edukia kentzea. Iruzurreko web-orririk, profil faltsurik edo legez kanpoko edukirik badago, horiek kentzea edo blokeo urgentea eskatzen dut.
- Epeak. Bankuarekin, erreklamatu atzerapenik gabe: berandu abisatzeak argudioak ematen dizkio erakundeari. Bide penalean, zenbat eta lehenago jardun, orduan eta diruaren arrasto gehiago gordetzen da.
Zure bankuak dirua itzultzeari uko egiten badio, ez amore eman
Norbaitek zure kontua husten duenean zuk baimendu ez zenuen eragiketa batekin, legeak ez zaitu bankuaren aurrean bakarrik uzten: erakundeak frogatu behar du arduragabekeria larriz jokatu zenuela dirua itzultzeari uko egin ahal izateko, ez duzu zuk zeure errugabetasuna frogatu behar. Horregatik, ez onartu bankuaren lehen “ez” hori eta ez eman dirua galdutzat.
DELITU INFORMATIKOETAN ESPEZIALISTA DEN ABOKATUA BILBON
Maiz egiten diren galderak
Atal honetan delitu informatikoei buruzko zalantza ohikoenei erantzuten diet, akusatu bazaituzte zein zu izan bazara Interneten bidez iruzurra jaso duena.
Phishing-a egin didate, bankuak itzuli behar dit dirua?
Zuk baimendu ez zenuen eragiketa batean, arau orokorra da bankuak itzuli behar dizula, eta berak frogatu behar du iruzurrez edo arduragabekeria larriz jokatu zenuela, ez zuk zeure errugabetasuna frogatu. Abisatu idatziz ahalik eta lasterren eta ez konformatu lehen “ez” horrekin: aurka egin daiteke.
Interneteko erosketa batean iruzurra egin didate, zer egin dezaket?
Gorde dena, desagertu baino lehen: iragarkia, elkarrizketa, ordainagiria eta saltzailearen datuak. Txartelarekin ordaindu bazenuen, askotan kargua atzera botatzea eska daiteke; transferentzia bazen, berreskuratzea zailagoa da, baina saiatu behar da. Aldi berean, salaketa penalak diruaren arrastoari jarraitzea ahalbidetzen du.
Zenbat denbora dut aitortzen ez dudan kargu batengatik bankuari erreklamatzeko?
Legeak bankuari atzerapenik gabe abisatzera behartzen zaitu, baimendu gabeko eragiketa bat antzeman bezain laster eta, gehienez, karguaren ondorengo hamahiru hilabeteetan. Ez utzi denbora igarotzen: zenbat eta gehiago itxaron abisatzeko, orduan eta errazago jarriko diozu bankuari, alegatzeko zuk ez zenuela zure kontua zaindu. Azkar eta idatziz abisatzea da zure itzulketa hobeto babesten duena.
IP helbidean oinarrituta, online iruzur batengatik akusatzen naute, nahikoa da ni kondenatzeko?
Ez. IP batek konexio bat kokatzen du, ez du ziurtasunez pertsona bat seinalatzen. Partekatutako wifi sare bat, kutsatutako ekipo bat edo nortasuna hartutako konexio bat defentsa-lerro ohikoak dira, eta akusazioa zenbaki bat baino askoz gehiago frogatzera behartzen dute. IP batetik abiatuta bakarrik ikertu gisa deklaratzera zitatu bazaituzte, deklarazio hori atestatua aurrean izanik prestatu behar da.
Balio du pantaila-argazki batek froga gisa?
Balio dezake, baina indarra izango du froga hori gordetzen eta aurkezten den moduaren arabera. Pantaila-argazki solte bat erraz jartzen da ezbaian; hasieratik ondo dokumentatuta, batzuetan akta notarial edo peritu-txosten batekin lagunduta egonez gero, askoz hobeto eusten dio. Horregatik komeni da frogarekin ez inprobisatzea.
Beste pertsona baten postan edo mugikorrean baimenik gabe sartzea delitu da?
Izan liteke. Beste pertsona baten kontuetara, mezuetara edo gailuetara bere baimenik gabe sartzea delitu izan daiteke, pasahitza ezagutu arren edo harremana izan edo izan duzuen arren. Akusatu bazaituzte zein zuri gertatu bazaizu, froga eta sartzeko modua erabakigarriak dira.
Kalte informatikoengatik edo zibereraso batengatik akusatzen naute, zein zigor du?
Bere oinarrizko forman, sei hilabetetik hiru urtera bitarteko kartzela-zigorra. Erasoak sistemak etetean edo azpiegitura kritikoei edo funtsezko zerbitzuei jotzean, zigorra igotzen da eta zortzi urtera arte irits daiteke. Defentsaren ardatza da benetako egiletza ezagutzea eta emaitza esaten den bezain larria izan zen ala ez baloratzea.
Lagunduko dizut?
Utzi zure datuak eta zure auzia berrikusiko dut: zeri egin behar diozun aurre eta dituzun bideak azalduko dizkizut, delitu informatiko batengatik akusatu bazaituzte zein Interneten bidez iruzurtu bazaituzte.