Atxilotuari laguntzeko abokatua Bilbon

Atxilotu bazaituzte, edo zure familiako norbait atxilotu berri badute, hurrengo orduetan gertatzen denak garrantzia du gero datorren guztirako. Komisarian deklaratzen denak (edo ez denak), lehen diligentziak nola egiten diren eta zure eskubideak errespetatzen diren ala ez, prozedura osoa baldintzatzen dute. Óscar Sánchez naiz, Bilboko zigor arloko abokatua, eta atxilotuari laguntza letratua ematen diot konfiantzazko abokatu gisa: komisariara joaten naiz, zurekin bakarka hitz egiten dut edozein deklarazio egin baino lehen, zure bermeak betetzen direla zaintzen dut eta Zaintzako Epaitegiaren eskura jartzea prestatzen dut.

Ni izendatzen banauzu, zure auzia lehen unetik ezagutu ahal izango dut eta zurekin jarraituko dut amaieraraino: polizia-egoitzan, Zaintzako Epaitegian, epaiketa azkarrean eta errekurtsoetan, behar izanez gero. Jarraikortasun horrek abantaila du zigor arloan: hasieratik laguntzen dizun abokatuak berak eraikitzen eta defendatzen du zure estrategia gero, epaitegiaren aurrean.

Óscar Sánchez, abogado de asistencia al detenido en Bilbao

Óscar Sánchez Setién naiz, zigor arloko abokatua. 13 urte daramatzat Bizkaia osoko komisaria eta epaitegietan atxilotutako eta ikertutako pertsonei laguntzen. Kontatu zer gertatu den eta zuzenean esango dizut orain zer egin behar den. Nitaz gehiago →

Zer egiten dudan atxiloketa batean laguntzen dizudanean

  • Komisariara joaten naiz atxiloketan zehar, Ertzaintzarena, Polizia Nazionalarena edo Guardia Zibilarena izan.
  • Zurekin bakarka eta konfidentzialtasunez hitz egiten dut deklarazioa egin baino lehen, estrategia elkarrekin erabakitzeko.
  • Legeak atxiloketa aurkaratzeko sarbidea ematen duen atestatuaren funtsezko elementuak aztertzen ditut.
  • Atxiloketaren legezkotasuna, jasotzen duzun tratua eta diligentziak nola egiten diren kontrolatzen ditut.
  • Deklaratzeari, ez deklaratzeari edo interesatzen denari bakarrik erantzuteari buruz aholkatzen dizut.
  • Deklarazioan eta legeak presentzia letratua aitortzen duen diligentzietan zure ondoan nago laguntzeko.
  • Zaintzako Epaitegiaren eskura jartzea eta zure agerraldia prestatzen dut.
  • Habeas corpus bat sustatzen dut atxiloketa legez kanpokoa bada edo gehiegi luzatzen bada.
  • Eta zurekin jarraitzen dut gero: kalabozoan laguntzen dizun abokatu bera da epaiketan defendatzen zaituena.
KONTATU ZER GERTATU DEN

Atxilotu gisa dituzun eskubideak

Atxilotutako pertsona orok badu eskubide-katalogo bat, lehen unetik jakinarazi behar zaiona:

  • Isilik egotea, ez deklaratzea edo galdera batzuei ez erantzutea.
  • Bere buruaren aurka ez deklaratzea eta errudun ez aitortzea.
  • Abokatu batek laguntzea, konfiantzazkoa edo ofiziozkoa, eta harekin bakarka elkarrizketatzea.
  • Jakitea zer egozten zaion eta zergatik dagoen atxilotuta.
  • Jardueren funtsezko elementuak ezagutzea, atxiloketa aurkaratzeko.
  • Senide bati edo atxilotuak aukeratutako pertsona bati atxiloketaren gertakaria eta lekua jakinaraztea (eta kontsulatuari, atzerritarra bada).
  • Interprete doakoa hizkuntza hitz egiten edo ulertzen ez badu.
  • Auzitegi-medikua edo beste mediku batek aztertzea.
  • Doako laguntza juridikoa eskatzea, baldintzak betetzen baditu.

Garrantzitsua: eskubide horiek benetan jakinarazi behar dira, ez izapide-sinadura gisa. Errespetatzen ez badira, diligentzien deuseztasuna ekar dezakete eta haietatik ateratzen den froga kutsatu.

Ez deklaratzeko eskubidea: zergatik komeni den ia beti isilik egotea

Isilik egoteak ez du errudun izatearen zantzurik ematen, ez du kalte egiten. Konstituzio-eskubide bat da, hor dagoena zu babesteko. Bero-beroan, atestatua ezagutu gabe eta egoera aztertu gabe, esaten duzun edozer zure aurka bihur daiteke: bertsioak finkatzen dira, gertakariak nahi gabe onartzen dira, kontraesanak agertzen dira. Horregatik, arau orokor gisa, zuhurrena da polizia-egoitzan ez deklaratzea abokatuarekin hitz egin arte, eta gero epailearen aurrean deklaratzea, jada estrategia argi izanda, deklaratzea komeni bada. Interesatzen denari bakarrik erantzutea eta gainerakoan isilik egotea ere aukera bat da.

Non kontrolatzen den atxiloketa baten legezkotasuna

Atxiloketa guztiak desberdinak dira, eta hor dago defentsaren gakoetako bat. Hauek dira berrikusten ditudan puntuak, huts egiten dutenean diligentziak edo froga baliogabetu ditzaketelako:

  • Eskubideei buruzko informazio eskasa: isilik egoteko edo laguntza letraturako eskubidearen berri modu eraginkorrean ez ematea.
  • Beharrezko laguntza letraturik gabeko deklarazioa edo elkarrizketa erreserbaturako benetako aukerarik gabekoa: bere baliozkotasuna berrikusi behar da eta, urraketak babesgabetasuna eragin badu edo funtsezko berme bati eragin badio, deklarazioa baztertzea edo deuseztasuna eska daiteke.
  • Epea gainditzea: behar-beharrezkoa dena edo 72 orduak gainditzen dituen atxiloaldia.
  • Estaldurarik gabeko miaketa: etxebizitzan sartzea adostasunik gabe, baimen judizialik gabe eta arrazoia ageri-agerikoa izan gabe.
  • Zaintza-katea: laginetako hausturak (ADN, odola, listua), frogari balioa kentzen diotenak.
  • Gaizki egindako identifikazioa: lekukoa baldintzatzen duten identifikazio-errondak.
  • Gorputz miaketak baldintzak bete gabe, ezta, dagokionean, baimen judizialik gabe ere.

Diligentzia bakoitza kontrolatzea ez da formalismo hutsa. Berme bat urratzen denean, lortutako froga deusezta daiteke, eta horrek emaitza aldatzen du.

AZTER DEZAGUN AUZIA
Atxiloketa batean, lehen orduek prozedura osoak adina balio dute. Egon isilik, eskatu abokatua eta ez sinatu ulertzen ez duzun ezer. Nire lana kalabozoan hasten da, ez ikustaldien aretoan: han ondo egiten dena da gero benetan defendatzeko aukera ematen dizuna.
Óscar Sánchez, abogado de asistencia al detenido en Bilbao
Óscar Sánchez Setién
Zigor arloko abokatua

Zenbat iraun dezakeen atxiloketa batek: 72 orduko epea

Prebentziozko atxiloketak ezin du behar-beharrezkoa den denbora baino gehiago iraun eta, kasu guztietan, gehienez 72 ordu. Epe hori pasatuta, pertsonak libre geratu behar du edo epailearen eskura jarri behar da. Zenbaketa atxiloketaren unean hasten da, ez komisariara iristean.

Kasu salbuespenezkoetan bakarrik, terrorismoaren kontrako legeriaren babesean, alegia, 48 ordu gehiagoko luzapena dago, epaileak baimendua. Epea gainditzen bada atxilotua epailearen eskura jarri gabe, atxiloketa legez kanpokoa da: habeas corpus-a dagokio eta funtzionarioaren erantzukizun penala egon daiteke.

Eta abokatuak zenbat denbora behar du iristeko?

Izendatutako abokatuak ahalik eta lasterren joan behar du eta, kasu guztietan, enkargua jaso zuenetik gehienez hiru orduko epean. Epe horretan agertzen ez bada, Elkargoak beste bat izendatzen du ofiziozko txandatik. Datu garrantzitsu bat: atxilotuarentzako laguntza letratuari ezin zaio uko egin. Salbuespen zehatz bakar bat dago, bide-segurtasunaren aurkako delituetako diligentzia jakin batzuetarako.

Ikertu gisa zitatzen zaituzte eta ez zaituzte atxilotu: zer esan nahi du

Ez da beharrezkoa atxilotuta egotea abokatu bat behar izateko. Jende askok ikertu gisa deklaratzeko zitazio bat jasotzen du (lehen “inputatu” esaten zen) komisariatik pasatu gabe. Atxiloketaz bestelako egoera da, baina hura bezain serioa: prozedura penal bat irekita dagoela esan nahi du, non zu balizko erantzule gisa agertzen zaren.

Askatasunik gabe egon ez arren, defentsarako eskubidea duzu une horretatik bertatik: egozten zaizkizun gertakariak ezagutzeko, abokatu bat izendatzeko, deklaratu baino lehen berarekin bakarka elkarrizketatzeko eta isilik egoteko. Lehen deklarazio horretara ezer prestatu gabe joatea edo “atxilotu ez nautenez ez da larria” pentsatzea garesti ordaintzen den akatsa izan ohi da.

Ikertu gisa zitatu bazaituzte: ez deklaratu abokaturik gabe, ez joan zeure kabuz “azaltzera” eta jarri harremanetan zitazioaren data baino lehen. Lehen agerraldi horretan deklaratzen denak prozeduraren gainerakoa markatzen du.

Habeas corpus-a: atxiloketa legez kanpokoa denean

Atxiloketa arrazoirik gabe gertatzen bada, baimendutakoa baino gehiago luzatzen bada, eskubideak urratuz egiten bada edo pertsona legearen arabera tratatzen ez bada, habeas corpus-a sustatu daiteke. Prozedura urgente eta lehentasunezkoa da, epaileak berehala aztertu dezan askatasun-gabetzearen legezkotasuna eta, dagokionean, askatasuna agindu dezan. 24 ordutan ebatzi behar da.

Eska dezakete, besteak beste, atxilotuak berak, bere ezkontideak edo bikotekideak, aurrekoek, ondorengoek eta anaia-arrebek, Fiskaltzak, Herriaren Defendatzaileak eta epaileak berak ofizioz. Berme indartsua da eta komeni da atzerapenik gabe aktibatzea.

ESKA DEZAGUN HABEAS CORPUS-A

Kalabozotik Zaintzako Epaitegira: zer gerta daitekeen

Fase poliziala amaituta, atxilotua Zaintzako Epaitegiaren eskuetara pasatzen da. Han bi gai desberdin ebazten dira: bere egoera pertsonala eta prozedurak jarraituko duen modua.

  • Egoera pertsonala. Epaileak askatasuna erabaki dezake, kautela neurriekin edo gabe, edo, salbuespenez, behin-behinean espetxeratzea, lege-baldintzak betetzen direnean.
  • Prozeduraren jarraipena. Auziaren ezaugarrien arabera, epaiketa azkar gisa izapidetu daiteke edo prozedura laburtuko aurretiazko diligentzien bidez jarraitu. Delitu larrienetan sumario arrunta jarraitu daiteke. Largespena edo delitu arin gisako izapidetzea ere aukera dira.

Behin-behinean espetxeratzea: noiz eta zenbat denboraz

Behin-behineko espetxeratzea salbuespenezkoa da. Zigor jakin bat duen delitu baten zantzuak agertu behar dira eta, gainera, xede legitimo bat: ihes egiteko arriskua saihestea, frogak ezkutatzea edo suntsitzea eragoztea, berriz egitea saihestea edo biktima babestea. Gehienezko epeak zigorraren araberakoak dira eta lege-mugen barruan luza daitezke. Askatasunaren alde edo kartzela baino neurri arinagoak jartzearen alde lan egitea da agerraldi horretan defentsaren jarduketarik erabakigarrienetako bat.

Kartzelan sartzen zaren edo libre ateratzen zaren erabakitzen den agerraldiak gutxi irauten du eta ez da errepikatzen. Minutu horietan epaileari arrazoi zehatzak eman behar zaizkio: errotzea, lana, familia, ihes egiteko arriskurik eza. Ondo prestatzea da, askotan, epaiketaren zain etxean egotearen eta barruan egotearen arteko aldea.
Óscar Sánchez, abogado de asistencia al detenido en Bilbao
Óscar Sánchez Setién
Zigor arloko abokatua

Egoera bereziak

Atxilotua adingabea bada

Auzia Adingabeen Fiskaltzara pasatzen da eta guraso-ahala, tutoretza edo zaintza dutenei jakinarazten zaie. 14tik 17 urtera bitartekoei (14 urtetik gora eta 18tik behera) 5/2000 Lege Organikoa aplikatzen zaie, prozedura eta neurri propioekin, heziketara bideratuta. Gehiago “Adingabeen arloko Zigor Zuzenbidea” atalean.

Atxiloketa genero-indarkeriagatik

Hemen atxiloketa babes-agindu baten eskaerarekin batera etorri ohi da, eta auzia Emakumearen aurkako Indarkeriaren Epaitegira bideratzen da, sarritan epaiketa azkarraren bidez. Defentsak alderdi penala eta kautela neurriak, biak zaintzen ditu. Gehiago “Genero-indarkeriarako abokatua” atalean.

Atxiloketa inkomunikatua

Epaileak bakarrik erabakitzen duen neurri salbuespenezkoa da, auto arrazoituz eta kasu jakin batzuetan. Eskubide batzuk mugatzen ditu, hala nola konfiantzazko abokatua izendatzea, senideekin edo beste pertsona batzuekin komunikatzea, bere abokatuarekin modu erreserbatuan elkarrizketatzea edo jardueren parte bat eskuratzea. Bermeen faltak tortura eta tratu txarren salaketak ohikoak bihurtzen ditu.

Atxiloketa drogengatik

Eztabaidatzen den lehen gauza da substantzia norberaren kontsumorako edo saltzeko zen, eta miaketa berme guztiekin egin zen. Lehen ordu horietan substantziaren atzematea nola dokumentatzen den da droga-trafikoko auziaren gainerakoa baldintzatzen duena.

Atxiloketa mobilizazio batean

Atxiloketa kolektiboetan denek amaitzen dute atestatu bera partekatzen. Zuk zer egin zenuen eta taldeari zer egozten zaion zehaztea da desordena publikoen kasu bateko defentsaren lehen zeregina.

Atxiloketa Bilbon eta Bizkaian

Bizkaian atxiloketa Ertzaintzak, Polizia Nazionalak edo Guardia Zibilak egin dezakete, eta Bilboko edo dagokion barruti judizialeko (Barakaldo, Getxo, Durango, Gernika-Lumo, Balmaseda…) Zaintzako Epaitegien eskuetan uzten dute atxilotua. Lurralde osoan ematen dut laguntza, Bilboko erdi-erdian, epaitegien ondoan, bulego bat izatearen abantailarekin. Egoera hauetan, hurbiltasuna eta erabilgarritasuna ere defentsaren parte dira.

ZURE FAMILIAKO NORBAIT ATXILOTU DUTE?

Lehen orduak dena aldatzen du

Seme-alaba bat, bikotekide bat edo anaia-arreba bat atxilotzen dutenean, ezintasuna sentitzea normala da. Baina badago egin dezakezun zerbait, eta azkar: zein polizia-kidegok atxilotu duen eta zein komisariatara eraman duten jakitea, eta abokatu batekin harremanetan jartzea. Bi datu horiekin abokatua izendatu, pertsonatu eta hasieratik bere eskubideak errespetatzen direla ziurta daiteke.

JARDUN DEZAGUN BEREHALA

ATXILOTUARI LAGUNTZEKO ABOKATUA

Maiz egiten diren galderak

Atal honetan atxiloketari eta atxilotuari laguntzeari buruzko zalantza ohikoenei erantzuten diet, zer gertatzen ari den, zer eskubide dituzun eta lehen unetik nola jokatu jakin dezazun.

Jakin ezazu zein polizia-kidegok atxilotu duen eta zein komisariatara eraman duten, eta jarri harremanetan abokatu batekin ahalik eta lasterren. Datu horiekin abokatua izendatu, pertsonatu eta bere eskubideak errespetatzen direla ziurtatu daiteke.

Gehienez 72 ordu, atxiloketaren unetik hasita. Ondoren, pertsonak libre geratu behar du edo epailearen eskuetara pasatu behar da. Terrorismoaren kasu salbuespenezkoetan bakarrik dago 48 ordu gehiagoko luzapena.

Arau orokor gisa, ez deklaratzea abokatuarekin egoera aztertu arte. Isiltasunak ez du kalte egiten: babesten duen eskubide bat da.

Konfiantzazko abokatua izenda dezakezu lehen unetik. Egiten ez baduzu, ofiziozko txandako bat esleitzen da, baliozkotasun berarekin. Zure abokatua aukeratzearen abantaila jarraikortasuna da: komisarian laguntzen dizuna bera da gero prozedura osoa eramaten duena.

Ahalik eta lasterren joan behar du eta, kasu guztietan, enkargua jaso zuenetik gehienez hiru orduko epean.

Arau orokor gisa, ez: atxilotuarentzako abokatuaren laguntzari ezin zaio uko egin. Salbuespen bakarra bide-segurtasunaren aurkako delitu gisa soilik kalifika daitezkeen gertakariengatiko atxiloketa da, non uko egin diezaiokezun zure eskubideen eta ukoaren ondorioen berri modu argian eta ulergarrian eman badizute, eta atzera egin dezakezu noiznahi.

Bai. Defentsarako eskubidea duzu gertakaria egozten dizuten unetik: zergatik akusatzen zaituzten jakiteko, abokatua izendatzeko eta ez deklaratzeko. Ez joan zeure kabuz deklaratzera. Lehen agerraldi horretan esaten duzunak prozedura osoa baldintzatzen du.

Prozedura urgente bat da, epaile batek atxiloketa legezkoa den ala ez berrikus dezan eta, ez bada, aske uzteko agindu dezan. Atxilotuak berak, bere senide zuzenek, Fiskaltzak, Herriaren Defendatzaileak edo epaileak ofizioz eska dezakete.

Epaileak erabakitzen du libre uztea (neurriekin edo gabe) edo behin-behinean espetxeratzea, eta, horrez gain, auziak epaiketa azkar gisa jarraitzen duen edo beste prozedura baten bidez. Agerraldi hori ondo prestatzea erabakigarria da.

Auzia Adingabeen Fiskaltzara pasatzen da, gurasoei edo tutoreei jakinarazten zaie eta 5/2000 Lege Organikoa aplikatzen da, prozedura eta neurri propioekin.

Bai. Bizkaia osoan ematen dut laguntza, eta lurraldeko zaintzako epaitegi guztien aurrean.

Lagunduko dizut?

Utzi zure datuak eta zure auziarekin hasiko naiz: zer gertatzen ari den, zer eskubide dauden jokoan eta lehen unetik nola jokatu esango dizut.