Salaketa, kereila eta akusazio partikularrerako abokatua Bilbon
Delitu baten biktima izan zarenean, sortu ohi den lehen zalantza praktikoa da: nahikoa al da salatzea? kereila bat behar da? eta zer da pertsonatzea? Hiru gauza desberdin dira, eta haien artean ondo aukeratzeak gero datorren guztia baldintzatzen du. Salaketak gertakarien berri ematen dio justiziari; kereilak, gainera, prozesuan hasieratik sartzeko aukera ematen dizu; eta akusazio partikular gisa pertsonatzeak alderdi bihurtzen zaitu, ahots propioarekin frogak proposatzeko, kalifikazioari eusteko eta kaltearen erreparazioa erreklamatzeko.
Salaketa bat aurkezten baduzu eta pertsonatzen ez bazara, legeak biktimari aitortzen dizkion eskubideak gordetzen dituzu (besteak beste, zenbait jakinarazpen jasotzea eta largespena errekurritzea), baina ez duzu zeure akusazioari eusten, ezta estrategia prozesala zuzentzen ere. Bulkada akusatzailea Fiskaltzaren eta, hala badagokio, pertsonatutako gainerako akusazioen araberakoa izango da. Bilboko zigor arloko abokatua naizenez, biktima ordezkatzen dut salaketatik edo kereilatik epaiketaraino.
Óscar Sánchez Setién naiz, Bilboko zigor arloko abokatua, 13 urteko esperientziarekin. Biktima ordezkatzen dut salaketatik edo kereilatik epaia eman arte eta, behar izanez gero, errekurtsoa jarri arte ere. Nitaz gehiago →
Zer barne hartzen du biktimaren ordezkaritzak
- Auziaren lehen balorazioa: deliturik dagoen, zein kalifikazio dagokion eta zer erreklama daitekeen.
- Salaketa edo kereila idatzi eta aurkeztea.
- Akusazio partikular gisa pertsonatzea, kereila bidez zein martxan dagoen auzi batean.
- Ikerketa-diligentzien proposamena eta frogaren ekarpena.
- Kautela neurrien eskaera: babes-aginduak, behin-behineko espetxeratzea, ondasunen enbargoa.
- Kalifikazioari eta akusazio-idazkiari epaiketan eustea.
- Erantzukizun zibilaren erreklamazioa: kalte fisiko, psikologiko, moral eta ekonomikoak.
- Laguntza prozesu osoan zehar eta biktima gisa dituzun eskubideak baliatzea.
Salaketa, kereila eta akusazio partikularra: zer den bakoitza
Askotan nahasten dira, baina beren irismena oso desberdina da:
| Salaketa | Kereila | |
|---|---|---|
| Zer den | Delitu izan daitezkeen gertakariak jakinaraztea | Ekintza penala egikaritzen duen idazki formala |
| Araudia | Prozedura Kriminalaren Legearen 259-269 art. | Prozedura Kriminalaren Legearen 270-281 art. |
| Abokatua eta prokuradorea | Ez dira beharrezkoak | Nahitaezkoak |
| Alderdi bihurtzen zaitu? | Ez: informatu bakarrik egiten duzu | Bai: akusazio partikular gisa eratzen zaitu |
| Zer egin dezakezun | Gertakarien berri ematea baino gutxi gehiago | Diligentziak proposatu, neurriak eskatu, errekurritu |
Akusazio partikularra delituak iraindutako edo kaltetutako biktimaren posizio prozesala da, akusatzeko pertsonatzea. Herri-akusazioa desberdina da, edozein herritarrek egikari dezakeelako, kaltetua ez izan arren, eta fidantza aurkeztu behar duelako.
Zergatik aldatzen duen auzia akusazio partikularra izateak
Prozesu penala akusazioan oinarritzen da: auzitegiak ezin du kondenatu legitimatutako akusaziorik ez badago akusazioari eusteko. Fiskaltzak eta pertsonatutako gainerako akusazioek akusatzen ez badute, ezin da gertakari horiengatiko epaiketa ireki edo mantendu. Akusazio partikularrak aukera ematen dio biktimari bere asmoari eusteko, legeak eta eskuragarri dagoen frogak ezartzen duten mugarekin.
Gainera, akusazio partikular gisa zeure kalifikazioari eusten diozu, batzuetan Fiskaltzarena baino larriagoa baita, eta kaltearen erreparazioaren alde egiten duzu. Zenbait delitutan, genero-indarkeria, sexu-erasoak edo lesioak, adibidez, presentzia aktibo horrek biktimari prozesuaren fase guztietan esku hartzeko aukera ematen dio.
Akusazioa ere egikaritzen dut kaltea kargu publiko batetik datorrenean, administrazio publikoaren aurkako delituetan, edo agintaritzaren agente batetik, tortura eta tratu txarren kasuetan.
Noiz komeni den salaketa eta noiz kereila
- Salaketa: berehala diligentziak abiarazi behar direnean (kamerak, txosten medikoa, atestatua gordetzeko) edo egilea oraindik identifikatu gabe dagoenean. Berehalakoa eta doakoa da.
- Kereila: hasieratik barruan egon nahi duzunean: ikerketa bultzatzeko, diligentziak proposatzeko, gertakariei zuk ematen diozun kalifikazioa defendatzeko eta alderdi gisa pertsonatzeko. Delitu pribatuetan (partikularren arteko irainak eta kalumniak) kereila ezinbestekoa da.
Kasu askotan salaketatik hasten da, denbora ez galtzeko, eta, aldi berean edo gero, akusazio partikular gisa pertsonatzea formalizatzen da.
Delitu publikoak, erdipublikoak eta pribatuak
Delitu motak zehazten du zer behar den prozesuak aurrera egin dezan:
| Delitu mota | Adibideak | Zer behar den |
|---|---|---|
| Publikoa | Lapurretak, iruzurrak, lesio larriak, genero-indarkeria… | Fiskaltzak ofizioz jarduten du; salaketa nahikoa da |
| Erdipublikoa | Mehatxuak, sekretuak azaltzea… | Biktimaren salaketa behar da |
| Pribatua | Partikularren arteko irainak eta kalumniak | Biktimaren kereila ezinbestekoa da |
Nola aurkezten den kereila bat
Kereila Instrukzioko epaile eskudunaren aurrean aurkezten da, ahalorde nahikoa duen prokuradorearen bidez eta abokatu batek sinatuta. Baldintza jakin batzuk bete behar ditu: kereilatzailearen eta kereilatuaren identifikazioa, gertakarien kontakizun xehatua (lekua, data eta ordua barne), eskatzen diren diligentziak eta onarpen-eskaera. Kalifikazio juridikoa ez da lege-baldintza bat, baina hasieratik ondo eraikitako gertakarien kontakizuna ez da xehetasun bat: auziaren norabidea markatzen du.
Kereilak akats formalak baditu, epaitegiak onartu gabe utz dezake edo zuzentzeko agindu; eta onartu gabe uzten badu, apelazio-errekurtsoa jartzea dago Probintzia Auzitegiaren aurrean.
Fidantza ordaindu behar da? Legeak fidantza bat aurreikusten du kereila aurkezten duenarentzat, baina biktima, iraindua edo kaltetua, salbuetsita dago. Fidantza hori batez ere herri-akusaziorako gordetzen da. Hau da: biktima gisa fidantzarik gabe kereila jar dezakezu.
Abian den auzi batean pertsonatzea
Ez da beti kereila beharrezkoa. Prozedura bat irekita badago, esaterako zure salaketak edo polizia-atestatu batek hasita, akusazio partikular gisa pertsona zaitezke kalifikazio-izapidearen aurretik edozein unetan, jarduerak atzera egin gabe. Bide ohikoena eta arinena da auzia instrukzioan dagoenean.
Zer egin dezakeen akusazio partikularrak
Pertsonatuta, biktimak Fiskaltzarenen pareko ahalmenekin jarduten du:
- Ikerketa-diligentziak eskatzea eta froga ekartzea.
- Kautela neurriak eskatzea (behin-behineko espetxeratzea, babes-aginduak, ondasunen enbargoa).
- Bere kalifikazioari eta akusazio-idazkiari eustea.
- Ebazpenak aurkaratzea eta errekurritzea, largespena barne.
- Erantzukizun zibila erreklamatzea eta kostuen kondena eskatzea.
Kaltearen erreparazioa
Akusazio partikularrak ez du kondena penala bakarrik bilatzen: erantzukizun zibila erreklamatzen du, hau da, kalte fisiko, psikologiko, moral eta ekonomikoak, biktima ordezkatuta ez dagoenean baztertuta geratu ohi direnak. Ondo zenbatzea eta egiaztatzea, behar diren txostenekin, lanaren funtsezko zatia da, eta askotan hori da benetako erreparazioa.
Biktima gisa dituzun eskubideak
Legeak eskubide multzo bat aitortzen dio biktimari: informatua izatea, ulertzea eta ulertua izatea, babesa eta prozesuan parte hartzea. Horien artean dago ekintzen eskaintza: epaitegiak pertsonatzeko duzun eskubidearen berri ematea. Delituaren biktimaren estatutuak informaziorako eta parte hartzeko eskubide horiek indartzen ditu. Praktikan, biktima askok ez dituzte baliatzen ezjakintasunagatik.
Akusazio partikularra Bilbon eta Bizkaia osoan
Salaketa Ertzaintzaren aurrean edo zuzenean epaitegian aurkeztu daiteke; kereila eta pertsonatzea Bilboko edo dagokion barruti judizialeko (Barakaldo, Getxo, Durango, Gernika-Lumo, Balmaseda…) Instrukzio Epaitegietara bideratzen dira. Lurralde osoan ordezkatzen ditut biktimak, Bilbo erdi-erdian, epaitegien ondoan dagoen bulego batekin. Garaiz jardutea axola du: zenbat eta lehenago pertsonatu akusazioa, orduan eta aukera handiagoa dago ikerketa zuzentzeko.
Erreparazioa ere erreklamatzen da
Kondenaz haratago, delitu batek fakturak uzten ditu: gastu medikoak, terapia, bajak, ondorioak, kalte morala. Akusazio partikular gisa erreparazio hori erreklamatzen dut eta txostenekin egiaztatzen dut, erantzukizun zibila zenbaki sinboliko batean gera ez dadin.
SALAKETA ETA KEREILETARAKO ABOKATUA BILBON
Maiz egiten diren galderak
Atal honetan salaketari, kereilari eta akusazio partikularrari buruzko zalantza ohikoenei erantzuten diet, prozesuak nola funtzionatzen duen jakin dezazun eta zure erabakiak behar duzun informazioarekin har ditzazun.
Zer alde dago salaketaren eta kereilaren artean?
Salaketak gertakariak jakinarazten ditu bakarrik eta ez zaitu alderdi bihurtzen. Kereila idazki formal bat da, abokatu eta prokuradorearekin, akusazio partikular gisa eratzen zaituena.
Abokatua behar dut kereilarako?
Bai. Kereilarako abokatua eta prokuradorea behar dira. Salaketak, ez.
Fidantza ordaindu behar dut kereilatzeko?
Biktima gisa (iraindua edo kaltetua) fidantzatik salbuetsita zaude. Fidantza batez ere herri-akusaziorako gordetzen da.
Salaketatik kereilara pasa naiteke?
Bai. Lehenengo salatu, eta gero akusazio partikular gisa pertsonatu zaitezke, kalifikazioaren aurretik edozein unetan.
Zer irabazten dut akusazio partikular izanda?
Zeure ahotsa izatea prozesuan: frogak proposatzea, neurriak eskatzea, errekurritzea, zeure kalifikazioari eustea eta erreparazioa erreklamatzea. Eta akusazioari eustea, Fiskaltzak ez akusatzea erabakitzen badu ere.
Kalte-ordain bat erreklamatu dezaket?
Bai. Akusazio partikularrak erantzukizun zibila erreklamatzen du kalte fisiko, psikologiko, moral eta ekonomikoengatik.
Eta epaileak nire kereila artxibatzen edo onartzen ez badu?
Errekurtsorako aukera dago. Kereila ez onartzearen aurrean, apelazioa Probintzia Auzitegiaren aurrean. Horregatik komeni da hasieratik ondo planteatzea.
Lagunduko dizut?
Utzi zure datuak eta zure auzia aztertuko dut: deliturik dagoen, zer erreklama dezakezun eta prozesuan ahotsa izateko nola pertsonatu esango dizut.